Albrecht Wenzel Eusebius von Wallenstein (albo Waldstein)
Po czesku Albrecht Václav Eusebius z Valdštejna - ; przybliżmy postać tego wybitnego szlachcica, męża stanu, wodza...
- Urodził się w 1583 r. w Heřmanicach pod Jaromierzem, w niewielkim majątku Viléma z Valdštejna i Markéty z domu Smiřickiej.
- Rodzice zmarli wcześnie; w 1595 r. rozpoczyna naukę w szkole czeskich braci w Košumberku, następnie w ewangelickim gimnazjum w śląskiej Złotoryi (wtedy Goldberg).
- W 1599 r. przenosi się do akademii w Altdorf, jednak z powodu złego zachowania już po pół roku ją opuszcza. Następnie podróżuje po Niemczech, Francji, Belgii i Włoszech; w 1602 r. wraca do Heřmanic.
- W 1604 r. decyduje się na karierę wojskową - rozpoczyna jako chorąży - fendrych - na Węgrzech, gdzie walczy przeciw Turkom.
- Około 1607 r. przechodzi na katolicyzm.
- W 1609 r. żeni się z bogatą wdową Lukrecją Nikossie von Landeck (1582-1614); zamawia horoskop u Jana Keplera, ten przepowiada mu wielką władzę i bogactwa.
- W 1615 r. w stopniu podkomorzego jest dworzaninem arcyksięcia Ferdynanda Styryjskiego, późniejszego czeskiego króla i cesarza.
- Powstanie stanów czeskich przeciw Habsburgom i jednocześnie początek wojny trzydziestoletniej (1618) zastają go jako bogatego morawskiego szlachcica, dbającego o rozkwit rozległych dóbr w Morawskiej Wołoszczyźnie (Valašsko).
- W 1619 r. dowodzi piechotą morawskich stanów. Kiedy tylko Morawy tracą neutralność i dołączają do powstania, siłą przywłaszcza sobie kasę wojskową i zawozi pieniądze cesarzowi.
- W Czechach i na Morawach zostaje w związku z tym uznany za wyjętego spod prawa, jego majątek podlega konfiskacie. Zyskuje jednak zaufanie cesarza.
- Porażka czeskiego powstania w bitwie na Białej Górze (1620) oznacza dla niego zwycięstwo, dowodzi oddziałami wojsk pilnujących kapitulacji północnoczeskich miast, znów obejmuje swoje włości.
- Jest pułkownikiem, zajmuje się aprowizacją i żołdem swych wojsk, dzięki którym likwiduje ostatnie ogniska powstania w 1621 r.; następnie zaczyna prowadzić działania mające na celu pomnażanie majątku.
- W 1622 r. skupuje jako konfiskaty dobra frydlanckie i libereckie, później zdobywa dobra rodu Smiřickich; poprzez kolejne zakupy i sprzedaże formuje przyszłe księstwo frydlanckie - Friedland.
- W 1623 r. otrzymuje tytuł księcia frydlanckiego; dla swego księstwa wywalcza przywilej częściowej suwerenności, państwa w państwie. Małżeństwo z Izabelą Katarzyną, córką hrabiego Harracha, wzmacnia jego wpływy na dworze.
- W Jiczynie od 1624 r. trwa zaprojektowana przez włoskich architektów przebudowa tego, wybranego na siedzibę, miasta. Wallenstein zaprasza tam jezuitów, otwiera gimnazjum, planuje powstanie uniwersytetu, założenie biskupstwa; przygotowuje grunt pod zakładanie klasztorów, jest sprawnym zarządcą i managerem całego obszaru swych dóbr.
- W 1625 r. zostaje awansowany na księcia, cesarz mianuje go naczelnym dowódcą swych wojsk wysłanych do państwa niemieckiego.
- Werbuje ogromną armię, jaką cesarz dotąd nigdy nie dysponował, organizuje jej aprowizację, odnosi wraz z nią sukcesy w walkach w 1626 r. na północy Europy.
- W 1627 r. odbywa wyprawę na Śląsk, wypędzając stąd resztki armii Mansfelda, zdobywa księstwo żagańskie; jego armia dociera do brzegów Bałtyku.
- W 1628 r. zostaje księciem meklemburskim i jednocześnie księciem Świętego Cesarstwa Rzymskiego, kilka miesięcy potem mianowany cesarskim generałem nad marynarką bałtycką i oceaniczną. Wzrost jego potęgi budzi zawiść i sprzeciw nieprzyjaznych kręgów politycznych.
- Nieprzyjaciele naciskają na odwołanie go z funkcji generalissimusa i rozwiązanie jego armii, dochodzi do tego w 1630 r.
- Następują zwycięstwa szwedzkiej i saksońskiej armii i zajęcie Czech (1631 r.), co zmusza cesarza do zwrócenia się do Wallensteina z prośbą o ponowne podjęcie się dowództwa.
- Wypiera armię saksońską z Czech, inicjatywa jest znowu po stronie wojsk katolickich (1632 r.). Jest jednym z najbardziej wpływowych ludzi w Europie - za zdradzenie cesarza strona nieprzyjacielska oferuje mu koronę i objęcie tronu czeskiego, dochodzi do kilku tajnych spotkań.
- W 1633 r. po kilku działaniach wojennych, w których był w stosunku do nieprzyjaciół albo nad podziw pobłażliwy albo bierny, rośnie brak zaufania do jego osoby, dłuższe utrzymywanie go przy władzy nad wojskiem zaczyna wydawać się niebezpieczne.
- W 1634 r., już śmiertelnie chory, pozbawiony zostaje dowództwa, uznany za zdrajcę i zamordowany w Chebie.
- Pochowany został w 1636 r. w klasztorze kartuzjańskim w Valdicach; po kasacie klasztoru jego szczątki zostają stąd jednak w 1785 r. przewiezione do Mnichovo Hradiště.
- Napisano o nim już wiele książek i opracowań badawczych, które stawiają zawsze, wprost lub nie, pytanie: czy w Chebie zamordowany został zdrajca, czy w niezrozumiały sposób wierny cesarzowi sługa?
14.11.2009 16:12:54 - aktualizowano 21.1.2011 13:14:16 | przeczytano 2106x
Nawigacja
tel.: +420 481 540 253 | info@cesky-raj.info | RSS 2.0
Tento projekt je spolufinancován z Evropského fondu pro regionální rozvoj prostřednictvím Euroregionu NISA
